Verzekeraars zetten in toenemende mate AI-systemen in voor risicobeoordeling, prijsstelling, schadeafhandeling en klantinteractie. De EU-AI-verordening (verordening (EU) 2024/1689) stelt gedifferentieerde eisen afhankelijk van het toepassingsgebied en het risiconiveau van het systeem. Aangezien de verordening rechtstreeks van toepassing is, is er geen aparte nationale implementatiewet nodig voor de AI-verordening zelf.

Welke verzekeringssystemen worden als hoog risico aangemerkt

Volgens Bijlage III vallen bepaalde AI-systemen die worden gebruikt voor risicobeoordeling en prijsstelling in verband met levensverzekering en ziektekostenverzekering onder de hoogrisicocategorie. Het is dus niet alle AI binnen verzekeringen die hoog risico is – doorslaggevend is dat het systeem voor deze specifieke doeleinden binnen deze verzekeringssoorten wordt gebruikt.

Systemen die buiten Bijlage III vallen, bijvoorbeeld bepaalde administratieve automatisering of interne procesoptimalisatie, vallen niet onder de hoogrisico-eisen, maar kunnen alsnog geraakt worden door de transparantie-eisen in artikel 50.

Rollen: aanbieder of gebruiksverantwoordelijke

De verordening maakt onderscheid tussen de aanbieder, die het systeem ontwikkelt of op de markt brengt, en de gebruiksverantwoordelijke, die het systeem in zijn activiteiten gebruikt. Een verzekeraar die een kant-en-klaar AI-systeem inkoopt, is doorgaans gebruiksverantwoordelijke.

Let op dat artikel 25 een gebruiksverantwoordelijke kan herclassificeren tot aanbieder – bijvoorbeeld bij een substantiële wijziging van het systeem of als de onderneming haar eigen naam erop plaatst. Dat heeft aanzienlijke gevolgen, aangezien de verplichtingen van de aanbieder omvangrijker zijn.

Verplichtingen van de gebruiksverantwoordelijke volgens artikel 26

Voor hoogrisicosystemen rust op de gebruiksverantwoordelijke onder meer de plicht om:

• het systeem te gebruiken in overeenstemming met de gebruiksaanwijzing van de aanbieder
• menselijk toezicht door bekwaam personeel te waarborgen
• de werking van het systeem te monitoren en ernstige incidenten te melden
• te waarborgen dat de invoergegevens relevant zijn voor het beoogde doel

In bepaalde gevallen moet de gebruiksverantwoordelijke ook een effectbeoordeling op het gebied van de grondrechten (FRIA) volgens artikel 27 uitvoeren.

Schadeafhandeling en transparantie

AI-ondersteuning bij schadeafhandeling moet worden getoetst aan Bijlage III en aan de transparantie-eisen. Artikel 50 stelt eisen aan transparantie bij onder meer interactie met AI-systemen (zoals chatbots) en bij AI-gegenereerde inhoud, zodat de natuurlijke persoon informatie krijgt dat hij met AI interacteert of eraan wordt blootgesteld. Artikel 50 geldt vanaf 2 augustus 2026.

Tijdlijn

• 2 februari 2025: Artikel 4 (AI-geletterdheid) en artikel 5 (verboden praktijken) in werking.
• 2 augustus 2026: Artikel 50 (transparantie) geldt. De Bijlage III-verplichtingen voor gebruiksverantwoordelijken gelden vanaf deze datum volgens de oorspronkelijke tijdlijn.
• 2 december 2027: Voorgestelde uitstel van de Bijlage III-verplichtingen via de Digital Omnibus (goedgekeurd door het Europees Parlement op 16 juni 2026; de Raad wacht op de publicatie in het EU-Publicatieblad). Dit is een Digital Omnibus-voorstel en is nog niet in werking.

Sancties

Boetes worden geregeld in artikel 99. Voor verboden praktijken volgens artikel 5 kunnen de boetes oplopen tot 35 miljoen EUR of 7 % van de wereldwijde jaaromzet. Overtredingen van onder meer artikel 50 en de hoogrisicoverplichtingen kunnen leiden tot maximaal 15 miljoen EUR of 3 %. Onjuiste of misleidende informatie aan autoriteiten kan leiden tot maximaal 7,5 miljoen EUR of 1 %.

Voorafgaand aan inkoop

• Breng in kaart of het AI-systeem wordt gebruikt voor risicobeoordeling of prijsstelling binnen levens- of ziektekostenverzekering (Bijlage III-hoog risico).
• Stel uw rol vast: gebruiksverantwoordelijke of aanbieder – en houd artikel 25 in de gaten.
• Vraag de documentatie en gebruiksaanwijzing van de aanbieder op met het oog op naleving van artikel 26.
• Plan menselijk toezicht en incidentmelding in.
• Beoordeel of een FRIA volgens artikel 27 vereist is.
• Waarborg artikel 50-transparantie richting de klant met het oog op 2 augustus 2026.

Deze pagina bevat algemene informatie over de AI-verordening en vormt geen juridisch advies.