De energiesector automatiseert steeds meer beslissingen – van belastingvoorspelling en onderhoud tot werving en personeelsplanning. Zodra een energiebedrijf een AI-systeem gebruikt om kandidaten te selecteren, aannamebeslissingen te nemen of werk toe te wijzen, valt dat onder de EU AI-verordening (verordening (EU) 2024/1689). Deze pagina legt uit wat dat concreet betekent, welke data gelden en hoe u het vereiste bewijs verzamelt.
Uw rol: gebruiksverantwoordelijke, niet aanbieder
De AI-verordening onderscheidt twee rollen. Een aanbieder (Engels provider, artikel 3.3) ontwikkelt het AI-systeem en brengt het op de markt. Een gebruiksverantwoordelijke (Engels deployer, artikel 3.4) gebruikt het systeem onder eigen verantwoordelijkheid. De meeste energiebedrijven zijn gebruiksverantwoordelijke: u heeft een wervings- of planningstool ingekocht en past die toe op uw eigen kandidaten en medewerkers.
De rol bepaalt uw verplichtingen. Let op: u kunt op grond van artikel 25 worden geherclassificeerd als aanbieder als u uw eigen naam op het systeem zet, het beoogde doel wezenlijk wijzigt of een substantiële wijziging aanbrengt. Dan neemt u de volledige verplichtingen van de aanbieder over.
Waarom wervings-AI een hoog risico is
AI-systemen voor werving, selectie, promotie of ontslag gelden als hoog risico volgens bijlage III (Annex III), punt 4, over werkgelegenheid en arbeid. Dat geldt ongeacht de sector – dus ook voor energiebedrijven. De classificatie als hoog risico activeert de zwaarste verplichtingen van de gebruiksverantwoordelijke.
Verplichtingen van de gebruiksverantwoordelijke (artikel 26)
Voor AI met een hoog risico stelt artikel 26 onder meer dat u:
- het systeem gebruikt conform de gebruiksaanwijzing van de aanbieder,
- menselijk toezicht waarborgt door personen met de juiste competentie, opleiding en bevoegdheid,
- de automatisch gegenereerde logs van het systeem bewaart (doorgaans minimaal zes maanden),
- betrokken werknemers en hun vertegenwoordigers informeert voordat een hoog-risico-AI-systeem op de werkplek in gebruik wordt genomen,
- de werking monitort en ernstige incidenten meldt.
Daarnaast gelden artikel 27 (effectbeoordeling op het gebied van de grondrechten, FRIA) voor bepaalde gebruiksverantwoordelijken, artikel 50 (transparantie) en artikel 4 (AI-geletterdheid).
Belangrijke data
- 2 februari 2025 – verboden praktijken (artikel 5) en de eis van AI-geletterdheid (artikel 4) gelden al.
- 2 augustus 2026 – de transparantieregels (artikel 50) en de verplichtingen van de gebruiksverantwoordelijke voor hoog-risico-AI volgens bijlage III worden van toepassing.
Over de Digital Omnibus: Er is een voorstel om delen van de hoog-risico-regels uit te stellen tot 2 december 2027. Het voorstel is op 16 juni 2026 goedgekeurd door het Europees Parlement, maar de Raad heeft het proces nog niet afgerond en het voorstel is niet in werking. Plan daarom op 2 augustus 2026 tot er formeel anders is besloten.
Wat niet-naleving kost
De boetes in artikel 99 zijn aanzienlijk:
- tot 35 miljoen euro of 7 % van de wereldwijde jaaromzet voor verboden praktijken (artikel 5),
- tot 15 miljoen euro of 3 % voor schending van onder meer de hoog-risico- en transparantie-eisen,
- tot 7,5 miljoen euro of 1 % voor het verstrekken van onjuiste informatie aan autoriteiten.
Het hoogste van bedrag en percentage geldt.
Van eis naar bewijs
De verplichtingen zelf zijn beheersbaar – het lastige is aantonen dat u eraan voldoet op het moment dat een autoriteit, klant of auditor ernaar vraagt. PowerQuant levert nalevingsbewijs tegen vaste prijs (M1/M2/M3) dat uw rol als gebruiksverantwoordelijke, uw artikel 26-procedures en, waar nodig, uw effectbeoordeling volgens artikel 27 documenteert – toegesneden op de energiesector.
Deze pagina bevat algemene informatie over de AI-verordening en vormt geen juridisch advies.